fa سنتز انتخابی و کارآمد مشتقات مونونیتروتولوئن سنتز، آناليز، کنترل کيفيت، فرمولاسيون و فرايندهاي توليد مواد پرانرژی (منفجره، پيروتکنيک و پيشرانه) سنتز، آناليز، کنترل کيفيت، فرمولاسيون و فرايندهاي توليد مواد پرانرژی (منفجره، پيروتکنيک و پيشرانه) پژوهشي Research <span style="font-size:13pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><i><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="font-weight:normal">مشتقات مونونیتروتولوئن کاربرد فراوانی در صنایع مختلف از جمله صنایع نساجی، کشاورزی، دارویی و نیز صنایع نظامی دارند. این ترکیبات در صنایع نظامی به عنوان مواد اولیه پرانرژی در سنتز برخی مواد دیگر از جمله تولوئیدین‌ها و کرزول‌ها و نیز به عنوان ردیاب تشخیصی برای ردیابی مواد منفجره کاربرد گسترده ای دارند. در این پژوهش مشتقات ارتونیتروتولوئن و پارانیتروتولوئن به صورت انتخابی توسط اسید نیتریک و درحضور مایعات یونی دوعامله اسیدی و مایعات یونی دوعامله اسیدی تثبیت شده روی بستر نانوسیلیکا، از ماده اولیه تولوئن سنتز شده‌اند. بازده تبدیل تولوئن در تمام این واکنش‌ها 100% بوده و هیچگونه محصول جانبی دی نیتروتولوئنی و یا تری نیتروتولوئن سنتز نشده است. بازده بالای واکنش‌‌ها، زمان کوتاه واکنش‌ها (2 تا 4 ساعت)، عدم تولید محصولات جانبی و قابلیت بازیابی و استفاده مجدد از کاتالیزورها از مزایای این روش می‌باشند.</span></span></span></i></span></span></span></span></span> <div dir="ltr"></div> <div><span style="font-size:10pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Mononitrotoluene derivatives have broad applications in textile, agriculture, pharmaceutical and military industries. These compounds are widely used as raw materials in the synthesis of other military materials such as toluidines and cresols and also as detection taggants for explosive detection. In this research, o- nitrotoluene and p- nitrotoluene derivatives have been selectively synthesized by nitration of toluene with nitric acid in the presence of some immobilized and non-immobilized diacidic ionic liquid catalysts. The conversion of toluene was 100% in all of these reactions and no dinitrotoluene or trinitrotoluene byproduct has been produced. High yields of the products, short reaction times (2 to 4 hours), no presence of the byproducts and recoverability and reusability of the catalysts are as advantages of this method.</span></span><br> &nbsp;</div> سنتز انتخابی, مونونیتروتولوئن, کاتالیزور مایع یونی دوعامله اسیدی, کاتالیزور تثبیت شده روی نانوسیلیکا, قابلیت استفاده مجدد Selective Synthesis, Mononitrotoluene, Diacidic Ionic Liquid Catalyst, Nanosilica Immobilized Catalyst, Reusability 229 240 http://isaem.ir/browse.php?a_code=A-10-1154-5&slc_lang=fa&sid=1 Negar Zekri نگار ذکری negar_zekri@yahoo.com 100319475328460014300 100319475328460014300 Yes Malek-Ashtar University دانشگاه مالک اشتر Mahta Zolghadr مهتا ذوالقدر mzolghadr@yahoo.com 100319475328460014301 100319475328460014301 No Malek-Ashtar University دانشگاه مالک اشتر