energetic materials

fa تعیین همزمان مواد منفجره CL-20، RDX و HMX با استفاده از روش رنگ سنجی RGB - گوشی هوشمند و حداقل مربعات جزئی سنتز، آناليز، کنترل کيفيت، فرمولاسيون و فرايندهاي توليد مواد پرانرژی (منفجره، پيروتکنيک و پيشرانه) سنتز، آناليز، کنترل کيفيت، فرمولاسيون و فرايندهاي توليد مواد پرانرژی (منفجره، پيروتکنيک و پيشرانه) پژوهشي Research آنالیز مواد منفجره به جهت کنترل کیفیت در خط تولید و همچنین خطرات محیط زیستی مهم می باشد. با این حال روش‌های آنالیز معمول کنونی، علاوه بر پیچیدگی و نیاز به تخصص مستلزم صرف هزینه و زمان زیادی هستند. در این مطالعه با ترکیب تکنیک رنگ سنجی با گوشی تلفن همراه و تکنیک آماری حداقل مربعات جزئی، یک روش کمی جدید برای آنالیز همزمان محلولهای مخلوط از سه ماده منفجره RDX، HMX و CL-20 در محیط آبی پیشنهاد گردید. بهینه‌سازی پارامترهای مؤثر بر فرایند رنگ‌سنجی به روش  کالیبراسیون تک متغیره انجام و حد تشخیص 07/0، 07/0 و 10/0 میلی گرم بر لیتر به ترتیب برای مواد منفجره RDX، HMX و CL-20 به دست آمد. کالیبراسیون چند متغیره با استفاده از 24 نمونه معلوم در مجموعه کالیبراسیون انجام و با مدل اعتبارسنجی متقاطع بهینه گردید. عملکرد پیش‌بینی مدل‌های بهینه شده با استفاده از 4 نمونه در مجموعه پیش‌بینی، تأیید گردید. خطای استاندارد نسبی پیش‌بینی 45/3، 95/4 و 45/3 میلی گرم در لیتر به ترتیب برای RDX، HMX، و CL-20 به دست آمد. بنابراین، رنگ سنجی RGB با گوشی هوشمند، همراه با رگرسیون PLS می‌تواند به عنوان یک روش ساده، در دسترس، ارزان و با حساسیت قابل قبول برای تعیین همزمان سه ماده منفجره RDX، HMX و CL-20 در مخلوط‌های چند جزئی در نظر گرفته شود.   Analysis of explosives is importance for quality control in the production line as well as environmental hazards. However, the current common analysis methods, in addition to complexity and need for expertise, require spending a lot of cost and time. In this study, a new quantitative method was proposed for the simultaneous determination of three explosives RDX, HMX and CL-20 in water environment by combining the colorimetric technique with a mobile phone and the statistical technique of partial least squares. The effective parameters in colorimetric method were optimized using univariate calibration and detection limits of 0.07, 0.07, and 0.10 mg/liter were obtained for RDX, HMX, and CL-20 explosives, respectively. Multivariate calibration was performed using 24 known samples in the calibration set and optimized with the cross validation model. The prediction performance of the optimized models was confirmed using 4 samples in the prediction set. The relative standard error of prediction was 3.45, 4.95, and 3.45 mg/L for RDX, HMX, and CL-20, respectively. Therefore, smartphone RGB colorimetry, combined with PLS regression, can be considered as a simple, accessible, inexpensive and acceptable sensitivity method for the simultaneous determination of the three explosives RDX, HMX and CL-20 in multicomponent mixtures.   رنگ سنجی, گوشی همراه هوشمند, RDX, HMX, CL-20, RGB, PLS. Colorimetry, smart phone, RDX, HMX, CL-20, RGB, PLS. 173 181 http://isaem.ir/browse.php?a_code=A-10-537-12&slc_lang=fa&sid=1 R. S. Rafee Alavi Alavije ریحانه سادات رفیعی علوی علویجه R.Rafee1011@gmail.com 100319475328460015493 100319475328460015493 No دانشگاه صنعتی مالک اشتر Hamid Reza Pouretedal حمید رضا پوراعتدال pouretedal@gmail.com 100319475328460015494 100319475328460015494 Yes دانشگاه صنعتی مالک اشتر Sajjad Damiri سجاد دمیری S_Damiri@mut-es.ac.ir 100319475328460015495 100319475328460015495 No دانشگاه صنعتی مالک اشتر