fa سنتز 10،4-دی‌نیترو 12،8،6،2- تترااکسا 10،4-دی‌آزاایزوورتزیتان در حضور مایعات یونی سنتز، آناليز، کنترل کيفيت، فرمولاسيون و فرايندهاي توليد مواد پرانرژی (منفجره، پيروتکنيک و پيشرانه) سنتز، آناليز، کنترل کيفيت، فرمولاسيون و فرايندهاي توليد مواد پرانرژی (منفجره، پيروتکنيک و پيشرانه) پژوهشي Research 4، 10-دی‌نیترو-12،8،6،2-تترااکسا-10،4-دی‌آزاایزوورتزیتان (TEX) به ‍‍‌عنوان یک ماده منفجره غیر حساس شناخته شده‌است.این ترکیب معمولا از واکنش نیتراسیون حدواسط 1، 4-دی‌فرمیل-3،2، 5، 6-تتراهیدروکسی پیپرازین ((DFTHP در حضور نیتریک اسید –سولفوریک اسید تهیه می‌شود. این اسیدها علی‌رغم فعالیت بالا، سمی و خورنده هستند و . پساب اسیدی زیادی تولیدمی‌کند.علاوه بر این، مخلوط اسیدی موجب تجزیه ی محصول و در نتیجه کاهش راندمان واکنش می‌شود. در این مقاله، استفاده از مایعات یونی اسیدی برای اولین بار به عنوان یک کاتالیست کارآمد و شرایط واکنش معتدل‌تر برای سنتز TEX بیان شده است. برای دسترسی به بازده بالا، انواع مایعات یونی، مقدار مایع یونی، مقدار نیتریک اسید، دمای واکنش و زمان واکنش مورد بررسی قرار گرفته‌شده‌است. آنالیز TEX به وسیله طیف مادون قرمز FTIR)) و طیف رزونانس مغناطیسی هسته‌ای (NMR) صورت گرفته‌است. 4, 10- Dinitro-2, 6, 8, 12- tetraoxa-4, 10- diazaisowurtzitane (TEX) is well known as an efficient Insensitive high explosive. It was usually prepared via nitration of 1, 4- diformyl- 2, 3, 5, 6- tetrahydroxy piperazine reaction using a mixture of fuming nitricacid and concentrated sulfuric acid. However, these traditional liquid acids are toxic, corrosive and produce hazardous waste. In addition, these acidic mixture cause product decomposition and low yields despite their high catalyst activity. In this research the use of an efficient catalyst and mild reaction condition for TEX synthesis is reported for the first time. To access the high yields of ionic liquids, the ionic liquid, the amount of nitric acid, reaction temperature and reaction time have been studied. TEX was characterized by nuclear magnetic resonance spectra (NMR) and Fourier transform infrared (FTIR). 4, 10-دی‌نیترو-12,8,6,2-تترااکسا-10,4-دی‌آزاایزوورتزیتان (TEX) 1, 4-دی‌فرمیل-3,2, 5, 6-تتراهیدروکسی پیپرازین ((DFTHP, 1-(4- سولفوبوتیل) 3- متیل ایمیدازولیوم هیدروسولفات 4, 10- Dinitro-2, 6, 8, 12, tetraoxa-4, 10, - diazaisowurtzitane (TEX), 1, 4 – Diformyl-2, 3, 5, 6 - tetrahydroxypiperazine (DFTHP), 1-(4-sulfobutyl) -3-methylimidazolium hydrogensulfate 41 46 http://isaem.ir/browse.php?a_code=A-10-751-1&slc_lang=fa&sid=1 یداله بیات y_bayat@mut.ac.ir 10031947532846006153 10031947532846006153 Yes - مالک اشتر سمیه دمیرچی damirchi1987@yahoo.com 10031947532846006154 10031947532846006154 No پروین حنیفه زاده 10031947532846006155 10031947532846006155 No