fa اندازه گیری نرخ پسروی سوخت جامد در موتور هیبریدی آزمایشگاهی به کمک تکنیک طراحی آزمایش(علمی-پژوهشی) موتو ر و پیشرانش موتو ر و پیشرانش پژوهشي Research نرخ پسروی سوخت، یکی از مهم‌ترین پارامترها در طراحی موتور هیبریدی می‌باشد، که به عوامل متعددی همچون شار جرمی اکسنده، طول سوخت و فشار محفظه وابسته می‌باشد، اما معمولا فقط بصورت تابعی از شار جرمی ارائه می‌شود. در این تحقیق، سعی شد که با انجام تستهای هدفمند، در موتور هیبریدی با سوخت HTPB و اکسنده O2N علاوه بر شار جرمی، اثر طول سوخت و فشار محفظه هم لحاظ گردد. به دلیل وابسته بودن نرخ پسروی به سه متغیر، برای کاهش تعداد آزمایش‌ها و بدون از دست دادن دقت، از روش طراحی آزمایش، تکنیک طرح عاملی 23 استفاده گردید و هشت آزمایش طراحی و انجام شد. برای تعیین نرخ پسروی در هر تست از روش متوسط‌گیری مکانی‌- زمانی استفاده گردید که بر اساس نتایج این آزمایش‌ها، رابطه r ̇=0.423〖 G〗_ox^( 0.544) L^( -0.218) P^( 0.122) حاصل شد. اگرچه عامل اصلی در تعیین نرخ پسروی سوخت، شار جرمی اکسنده است اما این رابطه نشان می‌دهد، اگر طول سوخت یک درصد افزایش یابد، نرخ پسروی 2/0 درصد کاهش و در صورتی که فشار یک درصد زیاد شود، نرخ پسروی هم 1/0 درصد افزایش می‌یابد. Regression rate is one of the most important parameters in designing of hybrid rocket motors which is dependant into many factors like oxidant mass flux, grain length and chamber pressure. In this article, the effects of grain length and chamber pressure are considered besides of oxidant mass flux using HTPB-N2O lab-scale hybrid motor. Because of dependency of regression rate into three factors and due to reduce number of tests without missing precision, design of experiment, 23 factorial technique with 8 tests were designed and done. Using space and time averaging method for each test and based on the results, regression rate was obtained r ̇=〖0.423 G〗_ox^( 0.544) 〖 L〗^( -0.218) 〖 P〗^( 0.122). This equation states that despite of high effect of oxidant mass flux on regression rate, increasing the grain length up to one percent, causes 0.2 percent decrease in regression rate and also increasing the chamber pressure up to one percent, causes 0.1 percent increase in regression rate. موتورهیبریدی , نرخ پسروی , طراحی آزمایش , آزمایش عاملی Hybrid motor, Regression rate, Design of experiment, Factorial experiment 19 26 http://isaem.ir/browse.php?a_code=A-10-778-1&slc_lang=fa&sid=1 hadi mahdavi هادی مهدوی تلارمی mahdavihadi80@gmail.com 10031947532846005062 10031947532846005062 Yes alireza Mohammadi علیرضا محمدی mohama_a@yahoo.com 10031947532846005063 10031947532846005063 No Mohammadmahdi Heydary محمد مهدی حیدری mmheydary@gmail.com 10031947532846005064 10031947532846005064 No